MEMUR YEMEK YARDIMI KONUSUNDA KARIŞIKLIĞA SON VERMEK ÜZERE DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞINDAN RESMİ GÖRÜŞ İSTEDİK

T.C.

DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI’NA

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 55. maddesinde ücretin emeğin karşılığı olduğu, Devletin çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alacağı düzenlenmiştir. Bu doğrultuda çalışanların adil bir ücret alabilmesi için gerektiğinde sosyal yardımlarla bu dengenin sağlanması görevi bizatihi Devletin sorumluluğunda olup emeğin karşılığı olan ücrette adaletin sağlanmasının sosyal yardımlarla desteklenmesi de Anayasanın doğal ve kaçınılmaz sonucu olup, idarelere verilen bir görev ve yükümlülük mahiyetindedir.

657 sayılı Kanunun Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasların Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile düzenleneceği öngörülmüş; anılan hükme istinaden hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yönetmeliğin 2. maddesi ile yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı, 3. maddesi uyarınca yiyecek yardımının haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verileceği, günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebileceği, 4. maddesi uyarınca yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı, ödenek dağıtımının yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılacağı ve yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı, 5. maddesine göre de yemek servisinin; yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği öngörülmüştür.

Yiyecek Yardımına İlişkin 2012 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği de 13.01.2012 tarih ve 28172 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

6360 sayılı Kanunun Geçici 1. maddesinin 8. fıkrasında bu Kanunla büyükşehir ilçe belediyesi olan belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçlarının komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bağlı kuruluş arasında paylaştırılacağı düzenlenmiş olup; anılan Kanun gereğince büyükşehir belediyelerinin hizmet sınırları mülki sınırlara genişlemiştir. Bununla birlikte hizmet sınırlarının genişlemesi nedeniyle özellikle Büyükşehir Belediye Başkanlıkları bünyesinde görev yapan personel mevzuatta taşra personeli olarak tanımlama bulunmamasına karşın yeni kurulan İlçe Hizmet Birimlerinde görevlendirilmeye ve naklen atama işlemlerine tabi tutulmaya başlanmıştır. Bu durumda da merkezde görev yapan personel sözkonusu yemek yardımından yararlandırılıyor olsun ya da olmasın bu İlçe Hizmet Birimlerinde görevlendirilen ya da naklen ataması yapılan personel sözkonusu yardımdan mahrum bırakılmaktadır.

Yakın geçmişte kamu personeli arasında yaratılan eşitsiz durum ve mağduriyete ilişkin olarak yönetmelik hükümlerinden ayrık olarak; İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği’nin 14.12.1990 gün ve 81-106/2582 sayılı Görüşünde “5 personeli bulunan belediyenin personeline verilen öğle yemeği bedelinin Başbakanlığın 01.06.1987 tarih ve Personel Prensipler Genel Müdürlüğünün 19-383-10790 sayılı Genelgesi doğrultusunda ve Yönetmeliğin diğer hükümlerine uyulmak şartıyla belediye bütçesindeki ilgili ödenekten yemek bedelinin yarısına kadar kısmının ödenebileceği yönünde” görüş bildirilmiş; Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 07.08.2008 tarih ve 44 sayılı yazısında da 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. maddesi uyarınca hazırlanarak 19/11/1986 tarihli ve 86/11220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde, Devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacakları ve yardımın uygulanması ile ilgili esasların düzenlenmiş bulunduğu, Yönetmeliğin 3. maddesinde, yemek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı ve bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulmayacağı, 4. maddesinde, yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı, 5. maddesinde ise, kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği ve yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulacağının belirtildiği, memurlara yemek yardımının yapılabilmesi için öncelikle anılan Yönetmelik hükümlerine göre yemekhane kurulmuş olmasının gerektiği, bu nedenle Devlet memurlarına yemek fişi veya yemek kuponu alım ihaleleri gerçekleştirilmek suretiyle yemek yedirilmesine imkan bulunmadığı belirtilmiştir.

Bununla birlikte yemek hizmeti verilen yerlerin olumsuz şartları nedeni ile veya kurumlarda yemek hizmetinin teknik ya da fiziki şartların elverişsizliği nedeniyle verilememesi gibi nedenlerle bu yemek hizmetinden faydalanamayan çok kamu çalışanının bulunduğu izahtan varestedir. Bu doğrultuda olmak üzere yemek yardımının, kamu çalışanlarına ticket-fiş olarak verilmesi halinde kamu çalışanlarının sözkonusu yemek yardımından ülke düzeyinde yeknesak olarak yararlanmalarının temin edileceği açıktır.

Halihazırda yapılan uygulamada kimi kamu kurum ve kuruluşlarında ticket-fiş uygulamasının yapıldığı ve fakat gerek Sayıştay tarafından ve gerekse Kamu İhale Kurulunca bu yönde yapılan uygulamalar noktasında kamu zararı oluşturduğu ve düzeltici işlemler yolu ile giderilemeyecek nitelikte işlemler oluşturduğunun tespit edildiği ve bu doğrultuda işlemler tesis edildiği görülmektedir.

Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde yer alan hükümler göz önünde bulundurulduğunda ve 657 sayılı Kanuna tabi Belediye memurlarına yapılacak yiyecek yardımının, nakit para ve para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün bulunmadığına göre; yardımın ayni olması koşulunun sağlandığı sürece, nakdi bir yardımın sözkonusu olmayacağı da dikkate alınarak ülke düzeyinde uygulama birliğini teminen ve sözkonusu mağduriyetin de ortadan kaldırılması amacıyla ticket-fiş uygulaması ile mevzuatta öngörülen yardımın yapılabileceği hususuna ilişkin olarak Başkanlığınız Görüşünün gerektiği değerlendirilmektedir.

Gereğini saygı ile arz ederiz.